Νικόλαος Λάβδας. Η δημιουργία μαντολινάτας στο Αρσάκειο

 

Ο Νικόλαος Λάβδας γεννήθηκε στον Πίστροφο τής Άνδρου το 1879. Είχε τρία αδέλφια, τον Γεώργιο, που έγινε υποστράτηγος, τον Κωνσταντίνο, που ήταν μουσικός, και τον Ξενοφώντα, που ήταν μηχανικός. Ο Νικόλαος σπούδασε στο Ωδείο Αθηνών με καθηγητή τον Διονύσιο Λαυράγκα.

lavdas (2)

Ο Νικόλαος Λάβδας σε νεαρή ηλικία

Το 1898, σε ένα μικρό δωματιάκι στην Πλάκα, στην οδό Αγγέλου Γέροντα, τέσσερεις νέοι, ο Νικόλαος Λάβδας, ο Κωνσταντίνος Λάβδας, ο Βασίλειος Μήτσου και ο Γεώργιος Ψύλλας, δημιούργησαν ένα κουαρτέτο το οποίο αποτελείτο από δύο μαντολίνα, μία κιθάρα και μία μάντολα. Αυτοί ήταν ο πυρήνας τής περίφημης «Αθηναϊκής Μαντολινάτας», ενός μουσικού σωματείου που μεγαλούργησε στις αρχές τού 20ού αιώνα και ολοκλήρωσε τη δράση του μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Το 1900 η Μαντολινάτα είχε 20 μέλη, μεταξύ των οποίων και τον δημοσιογράφο-συγγραφέα Ζαχαρία Παπαντωνίου, και συμμετείχε σε αρκετές συναυλίες, στους αγώνες τής «Μεσολυμπιάδας» τού 1906 και σε τιμητικές εκδηλώσεις για τον βασιλιά τής Ιταλίας Βίκτορα Εμμανουήλ Γ΄ και τον κάιζερ Γουλιέλμο Β΄ στο Αχίλλειο τής Κέρκυρας το 1910. Στην περίφημη αθηναϊκή ηθογραφία του «Το φυντανάκι» ο Παντελής Χορν, στις αρχές τής δεκαετίας τού 1920, θα περιγράψει μοναδικές στιγμές με τα κορίτσια τής Νεάπολης, τα γέλια, τα τραγούδια, τις κιθάρες και τα μαντολίνα, τις ώρες που περνούσαν ευχάριστα και γλεντούσαν τα νιάτα τους. Οι ετήσιες συναυλίες τής Αθηναϊκής Μαντολινάτας μέχρι και τη δεκαετία τού 1930, συνήθως στα «Ολύμπια», ήταν παροιμιώδεις, γεμάτες ζωή και απρόσμενες εκπλήξεις.

athinaiki maantolinata

Οι ιδρυτές τής Αθηναϊκής Μαντολινάτας. (Aρχείο ΕΡΤ)

Ο Νικόλαος Λάβδας από το 1901 είχε δικό Ωδείο. Στον Πανευρωπαϊκό Διαγωνισμό Μαντολινάτας στην Κρεμόνα τής Ιταλίας η ορχήστρα που διηύθυνε ο Ν. Λάβδας ήρθε πρώτη και απέσπασε τρία πρώτα βραβεία: τής «Διακεκριμένης Κατηγορίας», το «Μέγα Βραβείο» και το «Χρυσό Μετάλλιο τής Βασιλομήτορος». Ο ίδιος ο Λάβδας τιμήθηκε με το 1ο βραβείο διεύθυνσης.

mandolinata ateniese atene 1910[1]

Η Αθηναϊκή Μαντολινάτα την εποχή τής ακμής τη. (Αρχείο ΕΡΤ)

Από το 1913 έως το 1937 ο Νικόλαος Λάβδας, μαζί με τον αδελφό του Κωνσταντίνο, εργάστηκαν ως καθηγητές Μουσικής στο Αρσάκειο, όπου δημιούργησαν μικρή μαντολινάτα με τις μαθήτριες τού Σχολείου. Το 1914, όταν την εβδομάδα τής Διακαινησίμου ήρθαν στην Αθήνα μαθήτριες τού Αρσακείου Κερκύρας, ο Νικόλαος και ο Κωνσταντίνος Λάβδας οργάνωσαν στο Αρσάκειο γιορτή υποδοχής κατά τη διάρκεια τής οποίας οι μαθήτριες και των δύο Σχολείων χόρεψαν και διασκέδασαν μαζί με τους καθηγητές τους και μέλη τού Δ.Σ. Συνεργάστηκε δε με τον Ορέστη Κοντογιαννίδη για την οργάνωση και την παρουσίαση πολλών θεατρικών παραστάσεων στο Αρσάκειο.

lavdas

Ο Νικόλαος Λάβδας

Ο Λάβδας διετέλεσε επίσης Γενικός Επιθεωρητής Μουσικής στη Μέση Εκπαίδευση και ήταν ιδρυτικό μέλος τής Ένωσης Ελλήνων Μουσικών. Συνέθεσε πολλά έργα και εξέδωσε βιβλία μουσικής εκπαίδευσης. Ο βασιλιάς Γεώργιος ο Α΄ τον τίμησε με τον Σταυρό τού Σωτήρος.

Ο Νικόλαος Λάβδας πέθανε στις 3 Μαρτίου του 1940 ενώ προετοίμαζε τις εξετάσεις του Ωδείου.

Παναγιώτα Αναστ. Ατσαβέ

φιλόλογος – ιστορικός

  • Το κείμενο βασίστηκε σε στοιχεία από το Αρχείο τής Φ.Ε. και την εκπομπή τού Κωνστ. Κακαβελάκη στην τηλεόραση τής Βουλής με θέμα «Αθηναϊκή Μαντολινάτα. Νικόλαος Λάβδας».