Γεώργιος Κουντουριώτης. Ο πρώτος πρόεδρος τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας (1836-1841)

 

O Γεώργιος Κουντουριώτης γεννήθηκε στην Ύδρα το 1782. Γονείς του ήταν ο Αντρέας Αναγνώστης Κουντουριώτης και η Μαρία Κοκκίνη, κόρη τού πλούσιου εμπόρου Λάζαρου Κοκκίνη. Είχε αρβανίτικη καταγωγή. Το πραγματικό όνομα τής οικογενείας ήταν Ζέρβας. Το παρατσούκλι «Κουντουριώτης» έδωσαν οι συντοπίτες του στον πρόγονό του Χατζηγιώργη Ζέρβα, ο οποίος ζούσε στην Κούντουρα Μεγαρίδος και εξακολουθούσε να φορά την τοπική στολή ακόμα και όταν γύρισε στην Ύδρα.

D1lgnFTUkAE31kL[1]

Ο Γεώργιος Κουντουριώτης, πρώτος Πρόεδρος της Φ.Ε.

Μετά τη δολοφονία τού πατέρα του ασχολήθηκε με τη ναυτιλία και το εμπόριο, όπως ο αδελφός του Λάζαρος Κουντουριώτης. Εκτός από τη ναυτιλία ασχολήθηκε και με την πολιτική. Όταν ξέσπασε η Επανάσταση ήταν ο πιο πλούσιος Έλληνας τής εποχής. Αν και θεωρούσε πρόωρη και επικίνδυνη την έκρηξη τής Επανάστασης διέθεσε μεγάλα ποσά καθώς και τα πλοία του για τις ανάγκες τού Αγώνα. Ο Γεώργιος Κουντουριώτης ασχολήθηκε με την πολιτική οργάνωση τού Αγώνα από το 1823, όταν ξέσπασε ο πρώτος εμφύλιος πόλεμος. Συμμετείχε ως πληρεξούσιος τής Ύδρας στη Β΄ Εθνοσυνέλευση τού Άστρους (1823). Το 1824 με προτροπή τού Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου έγινε μέλος τού νέου Εκτελεστικού και εκλέχθηκε πρόεδρος τού Εκτελεστικού (πρωθυπουργός) στο Μεσολόγγι. Οι θέσεις του κατά τη διάρκεια των εμφυλίων κατακρίθηκαν από πολλούς. Στις 12 Ιουνίου 1824 και αφού είχαν προηγηθεί αιματηρές αδελφοκτόνες συγκρούσεις, η κυβέρνησή του εγκαταστάθηκε στο Ναύπλιο. Δυστυχώς την περίοδο εκείνη οι πολιτικοί δεν είχαν αντιληφθεί ότι ο στρατός τού Ιμπραήμ ήταν εκπαιδευμένος και οι ίδιοι δεν μπορούσαν να τον αντιμετωπίσουν. Μετά την καταστροφική ήττα των Ελλήνων από τον Ιμπραήμ στο Κρεμμύδι (7 Απριλίου1825), ο Κουντουριώτης επέστρεψε στο Ναύπλιο άδοξα και κάτω από τη γενική κατακραυγή. Μετά την αυτοθυσία τού Παπαφλέσσα στο Μανιάκι (20 Μαΐου 1825) αναγκάστηκε να αποφυλακίσει τον Κολοκοτρώνη, που ήταν ο μόνος σε θέση να αντιμετωπίσει τον Ιμπραήμ.

Στην Γ΄ Εθνοσυνέλευση τής Τροιζήνας (1827) εναντιώθηκε στην εκλογή τού Ιωάννη Καποδίστρια, όπως και οι περισσότεροι πολιτικοί που, όπως και εκείνος, ανήκαν στη «φιλογαλλική» μερίδα. Ωστόσο, μετά την άφιξη τού κυβερνήτη στην Ελλάδα, διορίστηκε στις 23 Ιανουαρίου 1828 πρόβουλος τής Οικονομίας τού Πανελληνίου (γνωμοδοτικό σώμα), θέση όμως που δεν διατήρησε για πολύ, επειδή σύντομα εντάχθηκε στην αντιπολίτευση. Στις 14 Αυγούστου 1829 διορίστηκε από τον Καποδίστρια μέλος τής νεοσύστατης 27μελούς Γερουσίας, αλλά δεν αποδέχθηκε τη νέα του θέση. Πήρε ενεργό μέρος στις αντιπολιτευτικές ενέργειες κατά τού κυβερνήτη και το 1831 πρωτοστάτησε στην αποστασία τής Ύδρας. Μετά τη δολοφονία τού Καποδίστρια (27 Σεπτεμβρίου 1831) διορίστηκε από τη Γερουσία μέλος τής Διοικητικής Επιτροπής, που την αποτελούσαν εκπρόσωποι όλων των πολιτικών παρατάξεων. Αποσύρθηκε όμως τον Αύγουστο 1832.

Στα χρόνια τού Όθωνα διορίστηκε αντιπρόεδρος τού Συμβουλίου τής Επικρατείας (ήταν πολιτικό και όχι δικαστικό σώμα, όπως είναι σήμερα) και ακολούθησε μετριοπαθέστερη πολιτική. Ήταν ο πρώτος πρόεδρος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας το 1836. Κατά την εξέγερση τής 3ης Σεπτεμβρίου 1843 ήταν μέλος τής επιτροπής τού Συμβουλίου τής Επικρατείας στην οποία είχαν ανατεθεί οι επαφές με τον βασιλιά. Το 1844 έγινε γερουσιαστής και διετέλεσε πρόεδρος τής Γερουσίας από τις 26 Σεπτεμβρίου ώς τις 8 Απριλίου 1844. Στις 8 Μαρτίου 1848 διορίστηκε από τον Όθωνα πρόεδρος τού υπουργικού συμβουλίου (πρωθυπουργός) και ανέλαβε και το υπουργείο των Ναυτικών. Η κυβέρνησή του, που αποτελούσε ουσιαστικά συνασπισμό τού γαλλικού και τού ρωσικού κόμματος, είχε να αντιμετωπίσει σειρά εσωτερικών εξεγέρσεων, καθώς και όξυνση των σχέσεων με την Οθωμανική αυτοκρατορία. Διατηρήθηκε στην εξουσία ώς τις 15 Οκτωβρίου 1848, όταν παραιτήθηκε, κατηγορώντας το αυλικό περιβάλλον για παρεμβάσεις στο έργο του.

200px Georgios Kountouriotis[1]

Ο Γεώργιος Κουντρουριώτης σε γκραβούρα της εποχής

Κατά τη διάρκεια τής προεδρίας του στη Φ.Ε. πραγματοποιήθηκε σπουδαίο και ουσιαστικό έργο, το οποίο έθεσε τις βάσεις τής μετέπειτα πορείας της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Συγκεκριμένα :α) συντάχθηκε, ψηφίστηκε και εγκρίθηκε ο πρώτος Διοργανισμός τής ΦΕ (Καταστατικό), β) αποφασίστηκε η εστίαση τής δραστηριότητάς της στην εκπαίδευση των κορασίων, γ) ιδρύθηκε το πρώτο Σχολείο τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, το οποίο στεγάστηκε στην οικία Βιτάλη – Συριανού και αργότερα στην οικία Λογοθέτου και την οικία Δοσίου, δ) αποφασίστηκε η ίδρυση Νηπιαγωγείου από τη Φ.Ε.

Ο Κουντουριώτης πέθανε στην Ύδρα στις 13 Μαρτίου 1858. Ήταν σίγουρα από τους Έλληνες που ξεκίνησαν τον αγώνα εναντίον των Τούρκων πλούσιοι και πέθαναν φτωχοί. Μετά τον θάνατό του χρειάστηκε να δοθεί τιμητική σύνταξη στην άπορη οικογένειά του.

 

Παναγιώτα Ατσαβέ

Φιλόλογος - Ιστορικός