Αρσάκειο Ελευσίνας



Η Ελευσίνα ήταν μία πανάρχαια ιερή πόλη που είχε συνδέσει το όνομά της με τα Ελευσίνια Μυστήρια. Στους αιώνες που ακολούθησαν όμως περιέπεσε σε αφάνεια, έτσι το 1827, μετά την απελευθέρωση τής Ελλάδος, ήταν μία μικρή πόλη 250 κατοίκων, ως επί το πλείστον αρβανίτικης καταγωγής. Η μορφή τής πόλεως άρχισε να αλλάζει σταδιακά από το 1860. Οι δύο βασικές αιτίες της ανάπτυξής της ήταν η διάνοιξη του Ισθμού της Κορίνθου(1880-1893) και η διέλευση της Σιδηροδρομικής Γραμμής που ένωνε την Αθήνα με την Πελοπόννησο. (1885)
skhnh apo_stratopedo_Eleusinas

Σκηνή από το στρατόπεδο τής Ελευσίνας. Σχέδιο «εκ τού φυσικού» τού Τh. du Moncel στο βιβλίο του “Vues pittoresques et monuments dAthènes”, Paris 1845


Τα ήθη και τα έθιμα στην περιοχή αυτή ήταν πολύ αυστηρά κυρίως για τις γυναίκες, στις οποίες δεν επιτρεπόταν να πάνε ούτε στην Εκκλησία για να αποφεύγουν τα ανδρικά βλέμματα. Στην πόλη αυτή η ΦΕ αποφάσισε να ιδρύσει Σχολείο για τη μόρφωση των κοριτσιών, το 1871, με Διευθύντρια τη Σοφία Βεροπούλου. Παρά τις δυσοίωνες συνθήκες το σχολείο αυτό, με λιγοστές μαθήτριες λειτούργησε επί 21 χρόνια και έκλεισε το 1892.

xoros-tratas-elefsis-1

Ο χορός τής τράτας στην Ελευσίνα. Φωτογραφία τού 1907

 Αναφέρεται ότι στην αρχή οι γονείς ακολουθούσαν παραπλανητικούς δρόμους για να οδηγήσουν τις θυγατέρες τους στο σχολείο ώστε να αποφύγουν την κακογλωσσιά των συμπολιτών τους. Απόδειξη της μεγάλης προσφοράς του σχολείου στην περιοχή της Ελευσίνας αποτελεί το έγγραφο που απέστειλε ο Νομάρχης Αττικής το 1881 στο ΔΣ της ΦΕ με το οποίο την παρακαλεί να μην καταργήσει το σχολείο . «Οὐδεμία γυνή ἐν Ἐλευσῖνι ὡμίλει ἢ ἐννόει τήν Ἑλληνικήν καί νῦν ἡ γλῶσσα διεδόθη ὣστε μόνον γραῖαι τινές δέν ὁμιλοῦσιν ἐκ συστολῆς, ὃμως ἐννοοῦσιν αὐτήν.»

elefsis-arxes-20ou-1

Ο κόλπος τής Ελευσίνας

Τον Ιούνιο του 1892 ο Χαρίλαος Τρικούπης έκανε τις τελευταίες κινήσεις να αποφύγει την επικείμενη πτώχευση («Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» στις 10 Δεκεμβρίου 1893), με περιορισμό των κρατικών δαπανών. Στο πλαίσιο των περιορισμών αυτών περιέκοψε τα κονδύλι των 45.000 δρχ., χορηγούσε το κράτος στη ΦΕ για τη συντήρηση των «εν Δήμοις Σχολείων», από το οποίο είχαν εκταμιευθεί μόλις 15.000 δρχ. Η περικοπή αυτή δημιο’υργησε μεγάλο έλλειμμα στον προϋπολογισμό τής ΦΕ, γι’ αυτό το ΔΣ αποφάσισε το κλείσιμο των «εν Δήμοις Σχολείων» που διατηρούσε.

 

Παναγιώτα Αν. Ατσαβέ
Φιλόλογος - Ιστορικός